Super El Niño: ปรากฏการณ์ที่เปลี่ยนสมดุลสภาพอากาศของโลก
“เอลนีโญ (El Niño)” เป็นปรากฏการณ์ทางภูมิอากาศที่เกิดจากอุณหภูมิผิวน้ำทะเลบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อนตอนกลางและตะวันออกอุ่นกว่าค่าเฉลี่ย ส่งผลให้รูปแบบฝน อุณหภูมิ และสภาพอากาศในหลายภูมิภาคของโลกเปลี่ยนแปลงไป
นักวิทยาศาสตร์ใช้ดัชนี Oceanic Niño Index (ONI) เพื่อติดตามความรุนแรงของเอลนีโญ โดยเหตุการณ์ที่มีค่า ONI สูงกว่า +2.0°C ต่อเนื่องหลายฤดูกาล เช่น ในปี 1982–1983 (+2.1°C), 1997–1998 (+2.3°C) และ 2015–2016 (+2.6°C) มักถูกเรียกว่า “Super El Niño” ซึ่งเป็นหนึ่งในเหตุการณ์เอลนีโญที่รุนแรงที่สุดเท่าที่มีการบันทึก
เอลนีโญเกิดขึ้นได้อย่างไร?
ภายใต้สภาวะปกติ ลมค้า (Trade Winds) จะพัดจากตะวันออกไปตะวันตก ทำให้น้ำอุ่นสะสมตัวบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกด้านตะวันตกใกล้อินโดนีเซียและออสเตรเลีย
เมื่อแรงลมดังกล่าวอ่อนกำลังลง น้ำอุ่นจะเคลื่อนตัวไปทางตะวันออกมากกว่าปกติ ส่งผลให้อุณหภูมิผิวน้ำทะเลบริเวณแปซิฟิกตอนกลางและตะวันออกสูงขึ้น และรบกวนระบบหมุนเวียนบรรยากาศ ทำให้รูปแบบฝนทั่วโลกเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย
ผลกระทบสำคัญของ Super El Niño
• ภัยแล้งและการขาดแคลนน้ำในหลายพื้นที่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และออสเตรเลีย
• ฝนตกหนักและน้ำท่วมในบางพื้นที่ของทวีปอเมริกา
• อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกมีแนวโน้มสูงขึ้น และเกิดคลื่นความร้อนถี่ขึ้น
• ความเสี่ยงไฟป่าเพิ่มขึ้นจากสภาพอากาศร้อนและแห้ง
• ระบบนิเวศทางทะเลได้รับผลกระทบจากอุณหภูมิน้ำทะเลที่สูงขึ้น
• ผลผลิตทางการเกษตรและความมั่นคงทางอาหารอาจได้รับผลกระทบในหลายประเทศ
เหตุการณ์ Super El Niño ในอดีต
1982–1983 (ONI +2.1°C) ก่อให้เกิดภัยแล้งและน้ำท่วมรุนแรงในหลายภูมิภาคทั่วโลก และสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจเป็นวงกว้าง
1997–1998 (ONI +2.3°C) เป็นหนึ่งในเหตุการณ์ที่รุนแรงที่สุดในศตวรรษที่ 20 ส่งผลให้เกิดภัยแล้ง ไฟป่า น้ำท่วม และความเสียหายทางเศรษฐกิจในหลายประเทศ
2015–2016 (ONI +2.6°C) มีส่วนทำให้อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกทำสถิติสูงสุดในขณะนั้น และส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศทางทะเลในวงกว้าง
สำหรับประเทศไทย การติดตามและคาดการณ์ปรากฏการณ์เอลนีโญมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการบริหารจัดการน้ำ ภาคการเกษตร พลังงาน และการเตรียมพร้อมรับมือความเสี่ยงจากสภาพอากาศสุดขั้ว
Thailand RISE Fund (กองทุน ววน.) โดย สกสว. สนับสนุนการวิจัยและนวัตกรรมด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อพัฒนาองค์ความรู้ เทคโนโลยี และเครื่องมือที่ช่วยเพิ่มขีดความสามารถของประเทศในการคาดการณ์ วางแผน และรับมือกับความท้าทายในอนาคต
ที่มา:
1. Climate Prediction Center. (2026, June 11). El Niño/Southern Oscillation (ENSO) diagnostic discussion. National Weather Service, National Centers for Environmental Prediction.
2. National Centers for Environmental Information. (2026, July 9). El Niño: A historical perspective. National Oceanic and Atmospheric Administration.
ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมและติดตามสถานการณ์ได้ที่:
• ข้อมูลดัชนี ONI และความรู้ด้าน ENSO (NOAA): climate.gov/enso
• รายงานสภาพภูมิอากาศโลก (WMO): wmo.int
• รายงานสภาวะเอลนีโญในประเทศไทย (กรมอุตุนิยมวิทยา): tmd.go.th
• คลังข้อมูลวิจัยและนวัตกรรมด้านสิ่งแวดล้อม: tnrr.nriis.go.th