“ควันไฟในสวน” ดีหรือร้าย? ความจริงที่คนทำเกษตรควรรู้

     ช่วงนี้อากาศเริ่มแห้ง หลายท่านอาจจะเห็นควันไฟลอยมาตามลมบ้าง บางคนมีความเชื่อกันมานานว่า "เผาแล้วดินดี" หรือ "ควันช่วยไล่แมลง" แต่ในวันที่เราต้องช่วยกันดูแลสิ่งแวดล้อมแบบนี้ ความจริงเป็นอย่างไร วันนี้เกษตรสัญจรขอแชร์ข้อมูลดีๆ มาฝากกันค่ะ

1. ความเชื่อ เผาแล้วได้ "ปุ๋ย" จริงไหม?
    หลายคนบอกว่าเผาตอซังหรือกิ่งไม้แล้วจะได้ "ขี้เถ้า" มาบำรุงดิน
ความจริงคือ ขี้เถ้ามีโพแทสเซียมและฟอสฟอรัสจริงครับ แต่! เราต้องแลกมาด้วยการสูญเสีย "ไนโตรเจน" และ "จุลินทรีย์ในดิน" เกือบทั้งหมด
ผลเสียระยะยาว ดินจะเริ่ม "แข็ง" น้ำซึมผ่านยาก และโครงสร้างดินเสีย จนต้องใช้ปุ๋ยเคมีหนักกว่าเดิมครับ

2. ควันไฟไล่แมลงได้ แค่ชั่วคราว?
    การสุมไฟไล่แมลงเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่ใช้กันมานาน
ความจริงคือ ควันช่วยไล่แมลงตัวเต็มวัยได้จริง แต่ไข่แมลงหรือตัวอ่อนที่อยู่ในดินมักจะไม่ตายครับ แถมควันไฟยังไปไล่แมลงดี (ศัตรูธรรมชาติ) อย่างพวกมวนพิฆาตหรือแมงมุมออกไปจากสวนเราด้วย ทำให้หลังจากควันจาง แมลงศัตรูพืชอาจจะกลับมาระบาดหนักกว่าเดิม

3. ผลกระทบที่มองไม่เห็น (สุขภาพและกฎหมาย)
    ควันจากการเผาไหม้ไม่ใช่แค่เรื่องในสวนเราแล้วครับตอนนี้
PM 2.5 ฝุ่นจิ๋วที่เกิดจากการเผา ส่งผลต่อปอดของตัวเราและคนในครอบครัวโดยตรง
ธาตุอาหารระเหย การเผาทำให้กำมะถันและธาตุอาหารรองระเหยไปในอากาศ แทนที่จะหมุนเวียนลงดิน

เทคนิค "จัดการเศษซาก" แบบไม่ต้องง้อไฟ
ถ้าไม่เผา แล้วจะจัดการยังไง? ลองวิธีพวกนี้ดูครับ
1. ทำปุ๋ยหมักแบบไม่กลับกอง เอากิ่งไม้ ใบไม้ มากองรวมกัน แล้วรดด้วยน้ำหมักจุลินทรีย์ (พด.1) ทิ้งไว้ไม่กี่เดือนก็ได้ปุ๋ยชั้นดีครับ
2. เครื่องย่อยกิ่งไม้ ปัจจุบันมีเครื่องย่อยขนาดเล็กราคาไม่แพง ย่อยเสร็จเอามาคลุมโคนต้นไม้ ช่วยรักษาความชื้นได้ดีเยี่ยม
3. ไถกลบตอซัง เปลี่ยนจากเผามาเป็นไถ เพื่อเพิ่มอินทรียวัตถุให้ดินโดยตรง

    การเลือกหยุดเผาในวันนี้ อาจดูเหมือนต้องปรับเปลี่ยนความคุ้นชินเดิมๆ ไปบ้าง แต่เชื่อเถอะครับว่าผลลัพธ์นั้นคุ้มค่ามหาศาล เพราะไม่ใช่แค่การช่วยลดฝุ่นควันให้ชุมชนเราได้หายใจคล่องขึ้นเท่านั้น แต่นี่คือการรักษาขุมทรัพย์หรือธนาคารสารอาหารในดินเอาไว้ให้ลูกหลานเราได้ทำกินต่อ ดินที่เคยแข็งจะกลับมานุ่มฟู ดินดำ น้ำชุ่ม สวนของเราก็จะกลายเป็นพื้นที่ที่น่าอยู่และปลอดภัยสำหรับทุกคนในครอบครัว เมื่อดินดี ผลผลิตก็งามแบบยั่งยืนโดยไม่ต้องพึ่งพาสารเคมีหนักๆ อีกต่อไป มาเริ่มเปลี่ยนเศษซากให้เป็น กำไรคืนสู่แผ่นดินไปด้วยกันนะครับ

ที่มา เกษตรสัญจร ศูนย์รวมความรู้และเทคนิคการทำเกษตร