เครื่องจักรกลเกษตร โดย ดร.เล็ก ตอนที่ 6 เครื่องจักรกลเกษตรกับทุเรียน “จากสวนผลไม้ดั้งเดิม สู่ Smart Orchard”
ทุเรียนได้รับการขนานนามว่าเป็น “ราชาผลไม้” ของไทย ไม่เพียงครองใจคนไทย แต่ยังเป็นสินค้าส่งออกสำคัญที่สร้างรายได้หลายแสนล้านบาทต่อปี โดยเฉพาะตลาดจีนที่นิยมบริโภคทุเรียนสดจำนวนมหาศาล
การผลิตทุเรียนจึงต้องพัฒนาให้ทันยุค ทั้งด้านคุณภาพ ปริมาณ และมาตรฐาน GAP เพื่อรักษาตลาดและชื่อเสียงของไทย ในอดีต การจัดการสวนทุเรียนอาศัยแรงงานจำนวนมาก ทั้งการพ่นยา ตัดแต่งกิ่ง หรือการเก็บเกี่ยวที่ต้องใช้แรงคนปีนต้นสูงเสี่ยงอันตราย แต่วันนี้ เครื่องจักรกลเกษตรและเทคโนโลยีอัจฉริยะกำลังเข้ามาช่วยเปลี่ยน “สวนทุเรียน” ให้ทันสมัยและปลอดภัยมากขึ้น
เครื่องจักรและเทคโนโลยีที่ใช้ในสวนทุเรียน
1. เครื่องพ่นสารแบบแรงลม (Air-blast Sprayer)
- ใช้ติดท้ายรถแทรกเตอร์เพื่อพ่นสารป้องกันกำจัดศัตรูพืช
- พ่นได้สม่ำเสมอทั่วทั้งทรงพุ่ม ลดแรงงานและลดปริมาณสารเคมี
2. โดรนเกษตร
- พ่นปุ๋ยและสารชีวภัณฑ์ได้ทั่วถึง โดยเฉพาะบริเวณยอดต้นสูงที่แรงงานเข้าถึงยาก
- งานวิจัยชี้ว่าช่วยลดปริมาณสารลงได้ 15–20% และเพิ่มความปลอดภัยของเกษตรกร
3. เครื่องตัดแต่งกิ่ง/เครื่องมือไฟฟ้า
- เครื่องเลื่อยไฟฟ้าและกรรไกรไฟฟ้าช่วยตัดแต่งกิ่งได้เร็วขึ้นและปลอดภัยกว่าการใช้แรงงานคน
4. เครื่องยกและอุปกรณ์ช่วยเก็บผล
- รถกระเช้าหรือเครื่องยกผลไม้ ช่วยให้การเก็บเกี่ยวทุเรียนทำได้ปลอดภัย ไม่ต้องปีนต้นสูง
- ลดการช้ำของผลผลิต และได้ทุเรียนคุณภาพตรงตามความต้องการตลาด
5 เทคโนโลยี IoT และ AI
- เซ็นเซอร์ตรวจวัดความชื้น ดิน และสภาพอากาศ → ควบคุมการให้น้ำแม่นยำ
- AI วิเคราะห์ภาพเพื่อประเมินระยะสุกของผลทุเรียน → เก็บเกี่ยวได้ตรงเวลา
ข้อดีที่เกษตรกรเห็นได้ชัด
• ประหยัดแรงงาน: ไม่ต้องใช้แรงงานจำนวนมากในงานที่อันตรายหรือใช้เวลานาน
• คุณภาพผลผลิตดีขึ้น: เก็บเกี่ยวได้ตรงระยะสุก ลดการสูญเสียจากผลร่วงหรือการเก็บก่อนเวลา
• ปลอดภัยกว่า: ลดอุบัติเหตุจากการปีนต้นและลดการสัมผัสสารเคมี
• รองรับตลาดส่งออก: ได้มาตรฐาน GAP และคุณภาพสม่ำเสมอ
สิ่งที่ควรพิจารณา
• ต้นทุนสูง: เครื่องจักรและโดรนมีราคาสูง รายย่อยอาจต้องรวมกลุ่มใช้หรือเช่า
• การบำรุงรักษา: ต้องดูแลรักษาและมีบริการหลังการขาย
• การเรียนรู้เทคโนโลยี: เกษตรกรต้องปรับตัว เรียนรู้การใช้เครื่องมือและเทคโนโลยีใหม่
อนาคตของสวนทุเรียนไทย
• Smart Orchard ที่ใช้เซ็นเซอร์–IoT–AI บริหารจัดการทั้งแปลง
• การใช้ หุ่นยนต์เก็บเกี่ยวผลไม้ ลดการพึ่งแรงงานคน
• การจัดการสวนแบบยั่งยืน → ใช้เครื่องจักรที่ช่วยลดการใช้สารเคมี และเพิ่มการใช้ชีวภัณฑ์
ทุเรียนไม่ใช่แค่ผลไม้ แต่คือ “สินค้าส่งออกระดับโลก” ของไทย การนำเครื่องจักรกลเกษตรและเทคโนโลยีเข้ามาช่วยทำสวนจึงเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้เกษตรกรไทยผลิตทุเรียนได้ เร็วกว่า ปลอดภัยกว่า คุณภาพดีกว่า และยังรักษาตำแหน่ง “ราชาผลไม้แห่งเอเชีย” ไว้ได้อย่างยั่งยืน