เอลนีโญกับฝนทิ้งช่วง เกษตรกรควรเตรียมรับมือตั้งแต่วันนี้อย่างไร?

     สถานการณ์เอลนีโญที่อาจส่งผลให้หลายพื้นที่มีฝนตกน้อยลง อาจส่งผลต่อปริมาณฝนและอุณหภูมิในหลายพื้นที่ เพื่อช่วยลดผลกระทบต่อผลผลิต วันนี้ เกษตรสัญจร ขอแบ่งปันกลยุทธ์การบริหารจัดการสวนและไร่นา เพื่อเตรียมรับมือกับช่วงฝนทิ้งช่วงและความเสี่ยงด้านน้ำแบบฉบับเข้าใจง่ายและนำไปปรับใช้ได้จริงครับ

1. บริหารจัดการน้ำให้คุ้มค่าที่สุด
    น้ำคือหัวใจสำคัญในช่วงหน้าแล้ง การวางแผนการใช้น้ำให้เกิดประโยชน์สูงสุดจึงเป็นเรื่องเร่งด่วน
    • สำรวจและขุดลอกแหล่งน้ำ รีบจัดการขุดลอกคูคลอง หรือขยายบ่อกักเก็บน้ำในพื้นที่ให้พร้อมรองรับน้ำกักเก็บให้ได้มากที่สุดก่อนฝนจะทิ้งช่วง
    • ระบบน้ำหยดและน้ำพุ่ง เปลี่ยนจากการรดน้ำแบบเดิมมาใช้ระบบน้ำหยดหรือมินิสปริงเกอร์ เพื่อลดการสูญเสียน้ำจากการระเหย และนำน้ำไปถึงรากพืชโดยตรง
    • ช่วงเวลาการรดน้ำ ควรเลือกให้ในช่วงเช้ามืดหรือหลังพระอาทิตย์ตกดิน เพื่อลดการระเหยของน้ำและช่วยให้พืชดูดซึมไปใช้ได้เต็มประสิทธิภาพ

2. บำรุงดินให้เก็บความชื้นได้นานขึ้น
    ดินที่ร่วนซุยและมีอินทรียวัตถุสูง จะเปรียบเสมือนฟองน้ำที่ช่วยกักเก็บน้ำได้ดีกว่าดินทั่วไป
    • การคลุมดิน โดยใช้ฟางข้าว หญ้าแห้ง หรือเศษวัสดุทางการเกษตร คลุมรอบโคนต้น เพื่อช่วยลดอุณหภูมิหน้าดินและลดการระเหยของน้ำ
    • เติมปุ๋ยอินทรีย์ การใส่ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักอย่างสม่ำเสมอ ช่วยปรับโครงสร้างดินให้โปร่งและอุ้มน้ำได้ดีขึ้น ช่วยให้รากพืชแข็งแรงทนทานต่อสภาพอากาศที่แห้งแล้งได้นานขึ้น

3. เลือกปลูกพืชที่ใช้น้ำน้อย
    หากพื้นที่ไหนมีความเสี่ยงขาดแคลนน้ำสูง การปรับเปลี่ยนชนิดพืชให้เหมาะสมเป็นทางเลือกที่ชาญฉลาด โดยเลือกปลูกพืชอายุสั้นและใช้น้ำน้อย เช่น ถั่วลิสง ข้าวโพดหวาน หรือพืชผักสวนครัวบางชนิด
หรือปลูกพันธุ์พืชทนแล้ง โดยศึกษาข้อมูลพันธุ์พืชที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และทนทานต่อสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง

4. การจัดการวัชพืช
    วัชพืชไม่ได้แค่แย่งสารอาหาร แต่ยังแย่งน้ำจากพืชหลักด้วย การหมั่นถอนหรือตัดวัชพืชรอบโคนต้นออกเป็นประจำ จะช่วยให้ต้นไม้หลักได้รับน้ำอย่างเต็มที่โดยไม่มีตัวแย่ง

ข้อแนะนำเพิ่มเติม
    ควรติดตามพยากรณ์อากาศและประกาศจาก กรมอุตุนิยมวิทยา อย่างใกล้ชิด เพื่อวางแผนการปลูกพืชให้สอดคล้องกับปริมาณฝนที่จะตกลงมาในแต่ละช่วงเวลา การเตรียมตัวก่อนที่ปัญหาจะมาถึง คือวิธีที่ดีที่สุดในการลดความเสี่ยงและช่วยรักษาผลผลิตให้มีคุณภาพ ขอให้ทุกท่านก้าวผ่านวิกฤตเอลนีโญครั้งนี้ไปได้อย่างราบรื่นครับ!

ที่มา เกษตรสัญจร ศูนย์รวมความรู้และเทคนิคการทำเกษตร