1. ใครมีสิทธิยื่นคำขอ
- ผู้ได้รับ ส.ป.ก. 4-01 มาแล้วไม่น้อยกว่า 5 ปี (เฉพาะแปลงประเภทเกษตรกรรม)
- เกษตรกรที่คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัด (คปจ.) มีมติอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดินมาแล้วไม่น้อยกว่า 5 ปี แม้ ส.ป.ก.จังหวัด ยังไม่ได้ออก ส.ป.ก. 4-01 ให้ ก็ยื่นคำขอได้ โดยไม่ต้องออก 4-01 ก่อน
- กรณีรับช่วงที่ดินแทนที่ (คู่สมรส บุตร ทายาท เครือญาติ) หากนับเวลาไม่ครบ 5 ปี สามารถนับรวมระยะเวลาที่ร่วมทำประโยชน์กับเกษตรกรรายเดิมได้ โดยพิจารณาจากแบบสอบสวนสิทธิหรือบันทึกคำรับรอง
2. ยื่นคำขออย่างไร
ใช้แบบคำขอ ส.ป.ก. 4-156-2 (ใช้ตั้งแต่ 24 มีนาคม 2568) ยื่นได้ 3 ช่องทาง
1) สำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัด (ส.ป.ก.จังหวัด) ที่ที่ดินตั้งอยู่
2) หน่วยบริการเคลื่อนที่ (Mobile Unit) ของ ส.ป.ก.จังหวัด
3) ศูนย์บริการประชาชนออนไลน์ servicecenter.alro.go.th
ยื่นด้วยตนเอง หรือมอบอำนาจให้คู่สมรส บุตร ทายาท หรือเครือญาติยื่นแทนได้ (ใช้แบบมอบอำนาจทั่วไป)
เอกสารที่ต้องใช้
- บัตรประจำตัวประชาชน
- ส.ป.ก. 4-01 ฉบับผู้ถือ (เฉพาะกรณีต้องการให้ ส.ป.ก.จังหวัดออกหนังสือรับรองสิทธิ ส.ป.ก. 4-154 ไว้ถือแทน)
- สำเนาใบสำคัญการเปลี่ยนชื่อ-สกุล (ถ้ามี)
เมื่อยื่นคำขอ เจ้าหน้าที่จะออกใบรับคำขอให้ไว้เป็นหลักฐานติดตามผล หากเกษตรกรส่งมอบ ส.ป.ก. 4-01 ฉบับผู้ถือ จะได้รับ ส.ป.ก. 4-154 ทันที ซึ่งเป็นเพียงหนังสือรับรองสิทธิการขอออกโฉนด และสิ้นผลเมื่อได้รับโฉนดเพื่อการเกษตรแล้ว
3. หลังยื่นคำขอ ส.ป.ก.จังหวัด ดำเนินการอย่างไร
1) ตรวจสอบข้อมูลและเอกสาร ได้แก่ การได้รับอนุญาตครบ 5 ปี การส่งมอบ ส.ป.ก. 4-01 ฉบับผู้ถือ และการนำ 4-01 ไปเป็นหลักประกันเงินกู้ ธ.ก.ส. หากเอกสารไม่ครบจะแจ้งให้ส่งเพิ่ม หากขาดคุณสมบัติจะแจ้งข้อเท็จจริงและยุติการพิจารณา
2) ตรวจสอบแปลงที่ดินและแผนที่ ว่าอยู่ในเขตปฏิรูปที่ดินและข้อมูลตรงกับ ส.ป.ก. 4-01 เดิมหรือไม่ จากนั้นจำลอง/ถ่ายทอดรูปแผนที่ หรือใช้ผลรังวัดระบบ RTK GNSS Network
3) ปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีคำสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาต หากไม่อนุญาตจะแจ้งผลพร้อมเหตุผลและแนวทางแก้ไข
4) ประกาศผลการพิจารณา (แบบ ส.ป.ก. 4-155) พร้อมบัญชีรายชื่อ เพื่อให้ผู้มีส่วนได้เสียคัดค้านได้ภายใน 15 วัน นับแต่วันประกาศ โดยปิดประกาศที่ ส.ป.ก.จังหวัด ที่ว่าการอำเภอ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่ทำการกำนัน และที่ทำการผู้ใหญ่บ้าน
5) เมื่อครบกำหนดประกาศ ปฏิรูปที่ดินจังหวัด (หรือผู้รักษาราชการแทน) ออกโฉนดเพื่อการเกษตรให้แก่เกษตรกร
6) หลังออกโฉนด เรียกคืน ส.ป.ก. 4-01 หรือ ส.ป.ก. 4-154 เพื่อยกเลิก หากเกษตรกรนำ 4-01 ไปเป็นหลักประกันเงินกู้ ธ.ก.ส. ส.ป.ก.จังหวัดจะแจ้ง ธ.ก.ส. ให้นำส่งโฉนดเพื่อการเกษตรแทน และขอรับ 4-01 คืนเพื่อยกเลิก
4. โฉนดเพื่อการเกษตร มี 2 แบบ
- แบบที่ 1 มีอักษรสีแดงประทับด้านหลัง: จำลอง/ถ่ายทอดรูปแผนที่แปลงที่ดินจาก ส.ป.ก. 4-01 เดิม โดยไม่ได้มีการรังวัดใหม่
- แบบที่ 2 ไม่มีอักษรสีแดงประทับ: ถ่ายทอดรูปแผนที่จากแปลงที่รังวัดด้วยระบบ RTK GNSS Network
ที่ดินที่มีข้อพิพาทเรื่องสิทธิหรือแนวเขตที่ยังไม่ยุติ อยู่นอกเขตปฏิรูปที่ดินทั้งแปลงหรือบางส่วน หรือข้อมูลแปลงเปลี่ยนไปจากที่เคยได้รับอนุญาต ยังออกโฉนดเพื่อการเกษตรไม่ได้ ส.ป.ก.จังหวัดจะแจ้งข้อเท็จจริงและแนวทางแก้ไขให้ทราบ