หนึ่งในปัญหายอดฮิตของเกษตรกรที่ปลูกมะนาว ก็คือ “มะนาวบ้าใบ” คือเจริญแต่ใบ เขียวทั้งต้น แต่ไม่มีดอก ไม่มีลูกให้เก็บขาย ทำให้เสียทั้งเวลาและต้นทุน แถมยังหมดกำลังใจ อาการแบบนี้บ่งบอกว่าต้นมะนาว ได้รับธาตุอาหารไม่สมดุล โดยเฉพาะ “ไนโตรเจน” มากเกินไป ทำให้เน้นแตกใบอ่อน ไม่ยอมเปลี่ยนเข้าสู่ระยะสืบพันธุ์ หรือออกดอกนั่นเอง

สาเหตุที่มะนาวไม่ออกดอก
1. ได้รับไนโตรเจนมากเกินไป ปุ๋ยที่มีไนโตรเจนสูง เช่น ยูเรีย หรือสูตรเร่งใบ จะทำให้มะนาวเจริญทางลำต้นและใบมากเกินไป ต้นมะนาวจึงไม่เข้าสู่ระยะออกดอก
2. ขาดแสงแดด มะนาวเป็นพืชที่ต้องการแดดจัดอย่างน้อยวันละ 6 ชั่วโมง หากปลูกในที่ร่ม หรือร่มครึ้ม จะมีแต่ใบและไม่ออกดอก
3. ดินขาดธาตุอาหารที่เหมาะสม โดยเฉพาะ ฟอสฟอรัส และ โพแทสเซียม ซึ่งเป็นธาตุหลักในการช่วยให้พืชออกดอกและติดผล
4. การให้น้ำผิดวิธี ให้น้ำมากเกินไปหรือน้อยเกินไป โดยเฉพาะการให้น้ำสม่ำเสมอเกินไป จะไม่กระตุ้นให้พืชรู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงในการเข้าสู่ระยะดอก

แนวทางการแก้ไข
1. หยุดให้ปุ๋ยเร่งใบ
เปลี่ยนจากปุ๋ยยูเรียหรือปุ๋ยสูตร 46-0-0 มาเป็นปุ๋ยสูตรเร่งดอก เช่น 8-24-24 หรือใช้ปุ๋ยอินทรีย์อย่าง มูลค้างคาว ที่มีฟอสฟอรัสสูง ช่วยเร่งการออกดอกแบบปลอดภัย

2. เทคนิคงดน้ำกระตุ้นดอก
งดให้น้ำ 5–7 วัน (ในช่วงที่อากาศแห้ง) จากนั้นให้น้ำแบบชุ่ม ๆ ต้นมะนาวจะรับรู้ถึงความเปลี่ยนแปลงและกระตุ้นให้เกิดดอก

3. ตัดแต่งกิ่งให้โปร่ง
แสงแดดจะได้ส่องถึงภายในทรงพุ่ม และลดการแย่งอาหารระหว่างกิ่งที่ไม่จำเป็น จะช่วยให้ต้นสะสมอาหารเพียงพอสำหรับการออกดอก

4. ให้แสงแดดเพียงพอ
หากปลูกในกระถาง ให้ย้ายไปในจุดที่ได้รับแสงแดดจัด หากปลูกลงดิน ควรระวังอย่าให้มีร่มเงาจากต้นไม้อื่นมาบังตลอดวัน

5. ปรับสภาพดินให้ร่วนซุย
ใส่ปุ๋ยคอกเก่าหรืออินทรีย์วัตถุ เช่น แกลบดำ ปุ๋ยหมัก หรือกากมะพร้าว จะช่วยให้ดินเก็บน้ำและระบายอากาศได้ดี รากแข็งแรง ต้นก็จะแข็งแรงตาม

มะนาวเป็นพืชที่ตอบสนองต่อปุ๋ยคอกได้ดีมากๆ แต่การนำปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยมูลสัตว์มาใส่ต้องเลือกปุ๋ยคอกที่แห้งสนิทหรือเป็นปุ๋ยคอกค้างปี ปุ๋ยคอกเป็นปุ๋ยที่มีธาตุไนโตรเจนสูง ดังนั้น ควรใส่ในระยะเริ่มการเจริญเติบโตของมะนาว คือ ช่วง 4 เดือน – 3 ปี และก่อนการออกดอก 1-2 เดือน

ปุ๋ยมูลค้างคาว ถือเป็นหนึ่งในของดีของสายเกษตร เพราะมีแร่ธาตุที่พืชต้องการสำหรับการออกดอกโดยเฉพาะ ไม่ว่าจะเป็นฟอสฟอรัส (P) ที่ช่วยกระตุ้นการออกดอก
โพแทสเซียม (K) ที่ช่วยให้ผลมีคุณภาพ และยังมี แคลเซียม แมกนีเซียม และธาตุรองอื่นๆ ที่ช่วยปรับสมดุลให้ดินและต้นมะนาวแข็งแรง

ใช้อย่างไรให้ได้ผล ?
1. ช่วงเตรียมต้นก่อนออกดอก (1-2 เดือนก่อนฤดูออกดอก) ผสมมูลค้างคาวกับดินรอบโคนต้น หรือหมักเป็นน้ำหมักแล้วรดรอบทรงพุ่ม จะช่วยสะสมธาตุอาหารเพื่อให้ต้นพร้อมออกดอก
2. ลดการให้ปุ๋ยไนโตรเจนลง หยุดให้ปุ๋ยยูเรียหรือปุ๋ยที่เน้นใบ และหันมาใช้ปุ๋ยมูลค้างคาว หรือปุ๋ยสูตร 8-24-24 แทน เพื่อเร่งดอก
3. เสริมด้วยการงดน้ำ 5-7 วันก่อนให้น้ำใหม่ เทคนิค “อดน้ำกระตุ้นดอก” เมื่อใช้ร่วมกับปุ๋ยมูลค้างคาว จะยิ่งเห็นผลเร็ว ต้นมะนาวจะเริ่มออกดอกพร้อมๆ กัน