การปลูกพืชบนพื้นที่ลาดชัน โดยไม่มีระบบอนุรักษ์ดินและน้ำ อาจทำให้ดินสูญเสียสูงถึง 42.28 ตัน/ไร่/ปี ส่งผลให้ดินเสื่อม ผลผลิตลดลง

ทางแก้ที่ได้ผลจริง: จากการวิจัยเชิงประจักษ์ในพื้นที่ จ.เลย พบว่าการทำ “คันดิน” (รูปแบบที่ 6) ลดการสูญเสียดินเหลือเพียง ประมาณ 9 ตัน/ไร่/ปี

ขุนพลตัวช่วยใกล้ตัว "5 พืชตระกูลแตง" ใช้ปลูกคลุมคันดินแทนหญ้าแฝกได้ผลใกล้เคียงกัน (แต่ต้องปลูกใหม่ทุกปี)
ฟักทอง: ช่วยยึดเกาะและคลุมหน้าดิน (ลดการสูญเสียดินเฉลี่ย 9.55 ตัน/ไร่/ปี)
ฟักหอม: โตไว ใบใหญ่ ช่วยลดแรงปะทะของเม็ดฝน (ลดการสูญเสียดินเฉลี่ย 9.83 ตัน/ไร่/ปี)
แตงไทย: เลื้อยคลุมคันดินได้หนาแน่น (ลดการสูญเสียดินเฉลี่ย 9.80 ตัน/ไร่/ปี)
น้ำเต้า: แตกแขนงเลื้อยคลุมดินได้ดี (ลดการสูญเสียดินเฉลี่ย 9.74 ตัน/ไร่/ปี)
กระดอม: พืชพื้นบ้านช่วยปกป้องหน้าดิน (ลดการสูญเสียดินเฉลี่ย 9.82 ตัน/ไร่/ปี)
(เปรียบเทียบกับแนวหญ้าแฝกซึ่งลดได้ดีที่สุดอยู่ที่ 9.03 ตัน/ไร่/ปี)

ข้อแนะนำเพื่อความยั่งยืน แม้คันดิน + พืชคลุมดิน จะช่วยได้มาก แต่ถ้าอยากได้ผลระยะยาว ควรปรับเปลี่ยนวิธีการปลูกพืช จากพืชไร่หมุนเวียนเชิงเดี่ยว มาเป็น ไม้ผล ไม้ยืนต้น หรือทำเกษตรผสมผสาน จะช่วยลดการสูญเสียดินให้เหลือ ต่ำกว่า 2 ตัน/ไร่/ปี (ตามมาตรฐานสากล)