? สรุปภาพรวมกลุ่มแปลงใหญ่ปลาตะเพียน
? ข้อมูลพื้นฐานและกลุ่มเป้าหมาย
กลุ่มแปลงใหญ่ปลาตะเพียนตั้งอยู่ที่บ้านคำครตา หมู่ 3 ตำบลดงมะไฟ อำเภอทรายมูล จังหวัดยโสธร มีสมาชิกรวม 37 ราย บนพื้นที่เลี้ยงทั้งหมด 20.25 ไร่ โดยชุมชนมีทั้งหมด 277 ครัวเรือน ประชากร 956 คน แบ่งเป็นชาย 485 คน และหญิง 471 คน
? ข้อมูลการผลิต เศรษฐกิจ และช่องทางตลาด
การเลี้ยงปลาสด: ใช้รอบการผลิต 1 ปีต่อรุ่น ได้ผลผลิตรวมประมาณ 2.025 ตันต่อปี โดยจับได้ 3 ครั้งต่อรอบ รวม 123.46 กิโลกรัมต่อไร่ มีต้นทุนการผลิต 4,980 บาทต่อไร่ ขายปลาสดเฉลี่ย 70 บาทต่อกิโลกรัม (ขนาด 3 ตัวต่อกิโลกรัม) คิดเป็นมูลค่าผลผลิตรวม 162,000 บาทต่อปี และมีกำไรสุทธิ 3,020 บาทต่อไร่
การแปรรูปปลาส้ม: ปลาส้มขายได้ในราคา 130 บาทต่อกิโลกรัม แต่เนื่องจากต้นทุนปัจจุบันอยู่ที่ 155 บาทต่อกิโลกรัม จึงจำเป็นต้องลดต้นทุนหรือเพิ่มมูลค่าสินค้าเพิ่มเติม
ช่องทางการตลาด: เน้นขายผ่านออนไลน์เป็นหลัก 600 กิโลกรัมต่อเดือน ขายผ่านตลาดทั่วไป 300 กิโลกรัมต่อเดือน ขายผ่านตลาดชุมชน 200 กิโลกรัมต่อเดือน และมีการทำความร่วมมือ MOU ส่งสินค้าให้กับน้ำพริกแม่อรุณี จังหวัดยโสธร
⚡ ปัญหาและความต้องการพัฒนา (Pain Points)
ขาดแคลนน้ำในช่วงฤดูแล้ง ต้องการบ่อบาดาลและระบบโซลาร์เซลล์
ต้องการส่งเสริมสูตรอาหารลดต้นทุน เช่น แหนแดง ผำ รำ หญ้า เศษวัสดุการเกษตร และขยะครัวเรือน
ต้องการเพิ่มอัตรารอดชีวิตของลูกพันธุ์ปลา
ต้องการยกระดับการผลิตปลาส้มและแปรรูปผลิตภัณฑ์ปลาตะเพียนให้หลากหลายยิ่งขึ้น
? การวิเคราะห์ศักยภาพ (SWOT Analysis)
? จุดแข็ง (Strengths): เกษตรกรมีความชำนาญในการเลี้ยงและแปรรูป เลี้ยงง่าย กินพืชได้หลากหลาย ทานได้ทั้งตัว เป็นแหล่งโปรตีนในครัวเรือนช่วยลดค่าครองชีพ และความต้องการบริโภคปลาในจังหวัดยังสูง
⚠️ จุดอ่อน (Weaknesses): ขาดแคลนน้ำฤดูแล้งและแหล่งน้ำธรรมชาติตื้นเขิน ปลาโตช้า ใช้เวลาเลี้ยง 1 ปี ขาดแคลนปัจจัยการผลิตและอุปกรณ์จับหรือเพาะเลี้ยง รวมทั้งตลาดจำหน่ายยังค่อนข้างจำกัด
? โอกาส (Opportunities): อยู่ในพื้นที่หมู่บ้านเกษตรอินทรีย์และปลอดสารเคมี ได้รับการสนับสนุนนโยบายแปลงใหญ่ และมาตรฐาน มกษ. 7436 จากกรมประมง สอดคล้องกับเกณฑ์มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ยโสธร (Yaso BOS) และเป็นแหล่งโปรตีนราคาถูกเมื่อเทียบกับเนื้อสัตว์อื่น
?️ อุปสรรค (Threats): เสี่ยงภัยแล้งและน้ำท่วมในบางพื้นที่ ปัญหาการลักขโมยผลผลิต ต้นทุนการเพาะเลี้ยงพ่อพันธุ์แม่พันธุ์สูง และขาดแคลนเครื่องมือแปรรูปสินค้า
? แผนงานและโครงการขอรับการสนับสนุน (งบจังหวัดยโสธร ปี 2569)
โครงการส่งเสริมอาชีพการเพาะเลี้ยงปลาตะเพียนให้กับกลุ่มเกษตรกร (งบประมาณ 365,500 บาท): ถ่ายทอดความรู้สูตรอาหารลดต้นทุน และการจัดการคุณภาพน้ำ (รับผิดชอบโดย สำนักงานประมงจังหวัดยโสธร และศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดยโสธร)
โครงการยกระดับการแปรรูปสินค้าเกษตรปลอดภัยและเกษตรอินทรีย์ (งบประมาณ 1,200,000 บาท): ยกระดับการผลิตปลาส้ม พัฒนาบรรจุภัณฑ์ แบรนด์สินค้า และแปรรูปผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ (รับผิดชอบโดย สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดยโสธร)